Biến đổi khí hậu, suy giảm tài nguyên và nhu cầu lương thực ngày càng gia tăng đang đặt ngành nông nghiệp trước yêu cầu phải chuyển đổi theo hướng hiệu quả và bền vững hơn. Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), thế giới cần xây dựng các hệ thống nông nghiệp có khả năng sản xuất nhiều hơn với nguồn tài nguyên hữu hạn để đáp ứng nhu cầu của dân số dự kiến đạt gần mốc 9,7 tỷ người vào năm 2050, đồng thời giảm tác động đến môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh đó, mô hình nông nghiệp hiện đại không chỉ hướng đến nâng cao năng suất mà còn là cam kết phát triển bền vững thông qua việc kết hợp tri thức bản địa với ứng dụng công nghệ hiện đại, quản trị dựa trên dữ liệu và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Đây cũng là nền tảng để xây dựng chuỗi cung ứng thực phẩm an toàn, chất lượng, minh bạch theo hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà, góp phần tạo ra giá trị bền vững cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và cộng đồng. Cùng tìm hiểu 5 mô hình nông nghiệp hiện đại đang góp phần định hình xu hướng phát triển của ngành nông nghiệp trong kỷ nguyên mới.
1. Mô hình nông nghiệp hiện đại là gì?
Mô hình nông nghiệp hiện đại là phương thức tổ chức sản xuất kết hợp giữa hiểu biết về điều kiện bản địa như khí hậu, thời tiết, đất đai, nguồn nước với việc ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, sử dụng tài nguyên hợp lý và hướng đến phát triển bền vững. Đây cũng là định hướng quan trọng trong quá trình phát triển nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi số của Việt Nam.
Bản chất của mô hình này là quản trị dựa trên dữ liệu, trong đó các quyết định sản xuất được hỗ trợ bởi hệ thống thông tin và công nghệ để tối ưu hóa nguồn lực, kiểm soát quy trình, nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm tác động đến môi trường. Không chỉ tạo ra giá trị kinh tế, mô hình nông nghiệp hiện đại còn hướng đến sự cân bằng giữa phát triển sản xuất và bảo vệ hệ sinh thái, góp phần xây dựng nền nông nghiệp bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Mô hình nông nghiệp hiện đại là hệ thống sản xuất tích hợp công nghệ cao, khoa học kỹ thuật và quản lý tiên tiến
2. Các đặc điểm quan trọng của mô hình nông nghiệp hiện đại
Mô hình nông nghiệp hiện đại không chỉ được đánh giá qua việc ứng dụng công nghệ mà còn ở cách tổ chức và quản trị toàn bộ quy trình sản xuất. Từ xây dựng trang trại an toàn sinh học, tăng cường tự động hóa đến số hóa dữ liệu và truy xuất nguồn gốc, mỗi đặc điểm đều góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, tối ưu nguồn lực và tạo ra chuỗi giá trị minh bạch, bền vững.
- Trang trại ứng dụng hệ thống chuồng kín: Giúp duy trì điều kiện chăn nuôi phù hợp thông qua việc kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, thông gió và ánh sáng. Nhờ đó, vật nuôi được bảo vệ trước tác động của thời tiết, giảm nguy cơ dịch bệnh và tăng cường an toàn sinh học.
- Tăng cường tự động hóa trong quy trình sản xuất: Ứng dụng công nghệ trong các khâu quản lý thức ăn chăn nuôi an toàn, chất lượng, cung cấp nước uống, chăm sóc định kỳ và theo dõi sức khỏe vật nuôi. Điều này giúp giảm sai sót trong vận hành, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản lý.
- Số hóa và truy xuất nguồn gốc: Các nền tảng số được ứng dụng để quản lý dữ liệu trong toàn bộ chuỗi sản xuất, hiện thực hóa hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà. Thông tin được minh bạch thông qua hệ thống truy xuất nguồn gốc, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về sản phẩm và nâng cao niềm tin vào chất lượng thực phẩm.
Trang trại theo mô hình nông nghiệp hiện đại ứng dụng hệ thống chuồng kín giúp bảo vệ vật nuôi khỏi tác động thời tiết và đảm bảo trang trại an toàn sinh học
3. Các mô hình nông nghiệp hiện đại phát triển bền vững phổ biến ở Việt Nam
Trước những thách thức từ biến đổi khí hậu, áp lực tài nguyên và nhu cầu thực phẩm ngày càng gia tăng, chuyển đổi sang các mô hình nông nghiệp hiện đại đã trở thành xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp. Việc kết hợp khoa học, công nghệ và các giải pháp phát triển bền vững không chỉ góp phần đảm bảo an ninh lương thực mà còn giảm tác động đến môi trường, nâng cao giá trị chuỗi sản xuất. Dưới đây là 5 mô hình nông nghiệp hiện đại đang được ứng dụng rộng rãi nhằm hướng đến một nền nông nghiệp hiệu quả, bền vững và thích ứng với tương lai.
3.1. Mô hình nông nghiệp tuần hoàn (Circular Agriculture)
Nông nghiệp tuần hoàn là mô hình sản xuất hướng đến việc sử dụng hiệu quả tài nguyên thông qua tái sử dụng và tái chế các phụ phẩm phát sinh trong quá trình sản xuất. Thay vì xem chất thải là sản phẩm cuối cùng, mô hình này chuyển hóa chúng thành nguồn tài nguyên mới, góp phần giảm phát thải khí nhà kính, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong chăn nuôi, công nghệ Biogas là một trong những giải pháp tiêu biểu của mô hình nông nghiệp tuần hoàn. Chất thải chăn nuôi được thu gom và xử lý trong hệ thống Biogas để tạo ra khí sinh học (Biogas), sau đó được sử dụng làm nguồn năng lượng phục vụ hoạt động của trang trại. Bên cạnh đó, bã và nước sau xử lý có thể tiếp tục được tái sử dụng làm phân bón hữu cơ, góp phần hình thành vòng tuần hoàn khép kín của tài nguyên, giảm lượng chất thải phát sinh và hạn chế phát thải carbon.
Hướng đến mục tiêu Net Zero vào năm 2050, C.P. Việt Nam đang từng bước tích hợp mô hình kinh tế tuần hoàn trên toàn chuỗi giá trị nhằm giảm phát thải, tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên và nâng cao hiệu quả hoạt động. Doanh nghiệp thu hồi khí metan từ chất thải chăn nuôi thông qua hệ thống Biogas để xử lý và sử dụng cho hoạt động phát điện tại trang trại. Đồng thời, C.P. Việt Nam cũng đẩy mạnh sử dụng năng lượng tái tạo, với khoảng 34% năng lượng tiêu thụ đến từ các nguồn năng lượng tái tạo, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh và phát triển nông nghiệp bền vững.
Khí metan từ chất thải chăn nuôi được thu hồi qua hệ thống biogas, xử lý và làm nguồn năng lượng cho hoạt động trang trại
>> Xem thêm: C.P. Việt Nam áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn vì một hành trình phát triển bền vững
3.2. Mô hình chăn nuôi công nghệ cao ứng dụng chuồng kín
Mô hình chăn nuôi công nghệ cao áp dụng hệ thống chuồng kín hướng đến xây dựng trang trại an toàn sinh học, nơi các điều kiện chăn nuôi được quản lý bằng công nghệ hiện đại nhằm tạo môi trường phù hợp cho vật nuôi phát triển ổn định. Đây là một trong những mô hình tiêu biểu giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về an toàn thực phẩm, phúc lợi động vật và phát triển bền vững.
Hệ thống được tích hợp các giải pháp điều khiển thông minh có khả năng theo dõi và điều chỉnh nhiệt độ, độ ẩm, tốc độ thông gió, ánh sáng cũng như chất lượng không khí theo từng giai đoạn phát triển của vật nuôi. Việc tăng cường tự động hóa trong quản lý môi trường chăn nuôi giúp giảm tác động từ điều kiện thời tiết bất lợi, hỗ trợ duy trì sức khỏe đàn vật nuôi và giảm nguy cơ xâm nhập của các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.
Bên cạnh việc đầu tư công nghệ, mô hình này còn gắn với các tiêu chuẩn phúc lợi động vật (Animal Welfare). Theo định hướng của C.P. Việt Nam, vật nuôi được chăm sóc dựa trên khung “Năm quyền tự do” (Five Freedoms), bao gồm đảm bảo nhu cầu về dinh dưỡng, môi trường sống phù hợp, phòng ngừa đau đớn và bệnh tật, tạo điều kiện thể hiện tập tính tự nhiên, đồng thời giảm căng thẳng và sợ hãi. Song song đó, hệ thống quản lý sức khỏe vật nuôi được triển khai thông qua đội ngũ bác sĩ thú y, phòng xét nghiệm đạt chuẩn, dịch vụ thú y tại trang trại và sử dụng kháng sinh có trách nhiệm, góp phần nâng cao an toàn sinh học và chất lượng sản phẩm trong toàn chuỗi sản xuất.
Trang trại công nghệ cao của C.P. Việt Nam được vận hành theo mô hình Smart Farm, giúp nâng cao hiệu quả sản xuất và phát triển bền vững
>> Tham khảo thêm:
- Dấu ấn C.P. trong hành trình định hình ngành chăn nuôi
- C.P. Việt Nam được vinh danh Top 5 đổi mới sáng tạo ngành nông nghiệp công nghệ cao
- C.P. Việt Nam giới thiệu chuỗi giá trị chăn nuôi bền vững
3.3. Mô hình tích hợp Feed - Farm - Food
Mô hình tích hợp Feed - Farm - Food là chuỗi giá trị liên kết chặt chẽ từ sản xuất thức ăn chăn nuôi, chăn nuôi tại trang trại đến chế biến thực phẩm. Sự kết nối xuyên suốt giữa các khâu giúp doanh nghiệp chủ động quản lý chất lượng, tối ưu nguồn lực và xây dựng hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà minh bạch, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm và phát triển bền vững.
Feed tập trung vào sản xuất thức ăn chăn nuôi theo quy trình quản lý chất lượng và kiểm soát nguyên liệu đầu vào nhằm đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn, tạo nền tảng cho sức khỏe và sự phát triển của vật nuôi. Tiếp đó, tại Farm, vật nuôi được chăm sóc trong trang trại ứng dụng hệ thống chuồng kín, kết hợp quy trình an toàn sinh học, quản lý sức khỏe vật nuôi và phúc lợi động vật để duy trì điều kiện chăn nuôi phù hợp. Cuối cùng, ở khâu Food, nguyên liệu được chế biến tại nhà máy theo các hệ thống quản lý chất lượng và truy xuất nguồn gốc, góp phần tạo ra các sản phẩm thực phẩm an toàn, chất lượng đến tay người tiêu dùng.
Theo định hướng của C.P. Việt Nam, hiệu quả của mô hình Feed - Farm - Food không chỉ đến từ sự liên kết giữa ba mắt xích mà còn từ việc áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn quản lý chất lượng trên toàn chuỗi giá trị. Doanh nghiệp triển khai nhiều hệ thống quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế, kết hợp đào tạo định kỳ tại trang trại, nhà máy và hệ thống phân phối nhằm kiểm soát chất lượng ở từng công đoạn. Bên cạnh đó, Chương trình “3 An toàn” được triển khai xuyên suốt với ba cấp độ gồm an toàn cho người tiêu dùng, an toàn trong chuỗi sản xuất và an toàn từ nhà cung cấp đạt chuẩn, góp phần củng cố niềm tin vào hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà.
Chuỗi giá trị tích hợp Feed - Farm - Food góp phần kiểm soát chất lượng và minh bạch hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà
3.4. Mô hình nông nghiệp thông minh và quản trị số (Smart Farming)
Smart Farming là mô hình ứng dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất nông nghiệp nhằm dữ liệu hóa toàn bộ quy trình quản lý và vận hành. Thông qua các nền tảng như Internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống quản trị số, dữ liệu được thu thập, phân tích theo thời gian thực để hỗ trợ ra quyết định, tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả sản xuất.
Trong chăn nuôi, các giải pháp Smart Farm được triển khai thông qua hệ thống chuồng kín, kết hợp IoT, AI và tăng cường tự động hóa để theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, quy trình vệ sinh và môi trường chăn nuôi. Dữ liệu được cập nhật liên tục giúp giám sát sức khỏe đàn vật nuôi từ xa, tối ưu công thức dinh dưỡng và hỗ trợ người quản lý điều chỉnh hoạt động chăm sóc phù hợp theo từng giai đoạn phát triển.
Đồng thời, quản trị số còn góp phần kết nối toàn bộ chuỗi giá trị thông qua các nền tảng quản lý dữ liệu, kiểm soát chất lượng và hệ thống truy xuất nguồn gốc. Nhờ đó, hành trình From Farm to Family - Từ trang trại đến bếp nhà được minh bạch hơn, giúp người tiêu dùng dễ dàng tiếp cận thông tin về quá trình sản xuất, chế biến và phân phối sản phẩm.
Định hướng này cũng được C.P. Việt Nam triển khai xuyên suốt chuỗi Feed - Farm - Food thông qua việc ứng dụng các giải pháp Smart Farm, Smart Production và nền tảng quản trị số trong sản xuất. Công nghệ được sử dụng để đồng bộ dữ liệu, hỗ trợ kiểm soát chất lượng, quản lý vận hành và theo dõi các mục tiêu phát triển bền vững. Bên cạnh đó, việc kết hợp IoT, AI và tăng cường tự động hóa tại trang trại góp phần giám sát môi trường chăn nuôi, theo dõi sức khỏe đàn vật nuôi và tối ưu quy trình sản xuất, hướng đến chuỗi thực phẩm an toàn, chất lượng và minh bạch.
Mô hình nông nghiệp thông minh và quản trị số kết hợp công nghệ hiện đại như IoT, AI và Big Data vào canh tác và quản lý
>> Tham khảo thêm:
- C.P. Việt Nam khởi động các dự án chuyển đổi AI, thúc đẩy chuỗi giá trị nông nghiệp - thực phẩm thông minh, bền vững
- CP và FPT thúc đẩy chuyển đổi AI trong chuỗi giá trị nông nghiệp - thực phẩm Việt Nam
3.5. Mô hình nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu và bảo tồn đa dạng sinh học
Mô hình nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu tập trung vào việc sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải và bảo tồn đa dạng sinh học nhằm giảm tác động đến môi trường. Thông qua các giải pháp canh tác và chăn nuôi bền vững, mô hình này hướng đến nông nghiệp cân bằng với thiên nhiên, góp phần duy trì hệ sinh thái và nâng cao khả năng thích ứng trước những thách thức của biến đổi khí hậu.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, nhiều giải pháp được triển khai nhằm tối ưu việc sử dụng tài nguyên trong sản xuất, như tiết kiệm nước, tăng tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo, thu hồi khí sinh học (Biogas) từ chất thải chăn nuôi và tái sử dụng phụ phẩm theo mô hình kinh tế tuần hoàn. Những giải pháp này góp phần giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy phát triển nông nghiệp phát thải thấp.
Phục hồi hệ sinh thái và gia tăng diện tích mảng xanh cũng là một trong những giải pháp quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững. Theo định hướng này, từ năm 2021, C.P. Việt Nam triển khai dự án “C.P. Việt Nam - Hành trình vì một Việt Nam xanh”, phối hợp với chính quyền địa phương, các tổ chức và cộng đồng thực hiện hoạt động trồng cây tại nhiều tỉnh, thành trên cả nước. Chương trình đã ghi nhận 1.520.467 cây xanh được trồng trên diện tích khoảng 355 ha, góp phần phục hồi mảng xanh, tăng khả năng hấp thụ carbon và bảo vệ đa dạng sinh học.
Song song với hoạt động trồng cây, C.P. Việt Nam còn triển khai nhiều sáng kiến về bảo tồn thiên nhiên như giảm sử dụng nhựa, thúc đẩy tái chế bao bì, phát triển năng lượng tái tạo và bảo tồn động vật hoang dã. Những nỗ lực này góp phần sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm tác động đến môi trường và từng bước xây dựng nền nông nghiệp cân bằng với thiên nhiên, nơi phát triển kinh tế gắn liền với trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái và cộng đồng.
Đại diện C.P. Việt Nam cùng các đại biểu tham gia trồng cây trong lễ phát động “Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ” năm 2026 tại Đồng Nai
>> Tham khảo thêm:
- C.P. Việt Nam giới thiệu các giải pháp thúc đẩy ngành nông công nghiệp - thực phẩm phát triển bền vững
- Giữ môi trường cho thế hệ mai sau
- C.P. Việt Nam chung tay phát triển nông nghiệp hiện đại, thân thiện môi trường
Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, áp lực tài nguyên và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng thực phẩm, đổi mới mô hình sản xuất không còn là xu hướng mà đã trở thành yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững. Việc kết hợp giữa tri thức bản địa, ứng dụng công nghệ hiện đại và các giải pháp quản trị dựa trên dữ liệu giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, sử dụng tài nguyên hợp lý và giảm tác động đến môi trường.
Một mô hình nông nghiệp hiện đại thành công không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ hệ sinh thái, xây dựng chuỗi thực phẩm an toàn, chất lượng và mang lại lợi ích hài hòa cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và cộng đồng. Đây cũng là nền tảng để ngành nông nghiệp phát triển theo hướng xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và hướng tới tương lai bền vững.
“Tại C.P. Việt Nam, chúng tôi tin rằng mỗi bước tiến trong kinh doanh phải luôn đi đôi với sự bền vững của hệ sinh thái. Với cam kết hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, C.P. Việt Nam không ngừng hiện thực hóa trách nhiệm qua mô hình Kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị tích hợp Feed - Farm - Food bền vững.
Chúng tôi nỗ lực tối ưu hóa năng lượng tái tạo, xử lý phế phẩm thành nguồn tài nguyên và kiên trì với dự án “C.P. Việt Nam - Hành trình vì một Việt Nam xanh” được triển khai từ 2021, hướng tới mục tiêu trồng 3 triệu cây xanh trong 10 năm để trung hòa carbon.
Cùng C.P. Việt Nam chung tay vì một hành tinh xanh, nơi mỗi bữa ăn ngon không chỉ nuôi dưỡng con người mà còn bảo vệ sự sống trên Trái Đất.”
Nguồn: Định hướng phát triển bền vững và Dự án bền vững | C.P. Việt Nam
Tài liệu tham khảo:
[1] Better land, soil and water management key to feeding 10 billion people, FAO warns.
[2] Nghị quyết 57: Mở lối phát triển nông nghiệp xanh và kinh tế tuần hoàn - Cổng Thông tin điện tử Bộ Khoa học và Công nghệ.
[3] Quy định mới về khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao - Cổng thông tin điện tử Cục Thông tin, Thống kê.
[4] Quy trình thực hành chăn nuôi tốt cho chăn nuôi lợn an toàn trong nông hộ.
[5] Hướng dẫn thực hành chăn nuôi lợn an toàn, bền vững – Safegroproject.
