Để sản xuất và đưa sản phẩm đến tay người tiêu dùng, doanh nghiệp phải sử dụng nguyên liệu, năng lượng và nhiều nguồn lực khác trong các khâu chế biến, phân phối và tiêu thụ. Sau quá trình sử dụng, các loại chất thải từ sản phẩm và bao bì có thể phát sinh, cần được thu hồi, tái sử dụng hoặc xử lý. Vì vậy, bên cạnh sản lượng và doanh thu, doanh nghiệp ngày càng phải quan tâm đến hiệu quả sử dụng tài nguyên và lượng chất thải phát sinh. Đồng thời, người tiêu dùng cũng chú ý nhiều hơn đến nguồn gốc, độ an toàn và tác động đến môi trường của sản phẩm.
Sản xuất và tiêu dùng bền vững không chỉ là một trong 17 Mục tiêu Phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc mà còn trở thành nền tảng quan trọng của nền kinh tế xanh. Từ chính sách của Nhà nước, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp đến lựa chọn của người tiêu dùng, mỗi mắt xích đều có vai trò trong việc sử dụng hiệu quả nguồn lực, giảm tác động đến môi trường và tạo giá trị lâu dài cho xã hội.
1. Sản xuất và tiêu dùng bền vững là gì?
Sản xuất và tiêu dùng bền vững là cách tiếp cận hướng đến đáp ứng nhu cầu của xã hội nhưng sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn, đồng thời giảm chất thải, ô nhiễm và tác động tiêu cực đến môi trường trong suốt vòng đời của sản phẩm. Theo UNEP, trọng tâm của mô hình này là tạo ra nhiều giá trị hơn với lượng tài nguyên và tác động môi trường thấp hơn, qua đó gắn hoạt động kinh tế với mục tiêu sử dụng tài nguyên bền vững.
Sản xuất bền vững tập trung vào quá trình doanh nghiệp khai thác nguyên liệu, sử dụng nước, năng lượng và tổ chức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và hạn chế ảnh hưởng đến môi trường. Cách tiếp cận này cũng khuyến khích cải tiến công nghệ, quy trình và quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất.
Tiêu dùng bền vững đề cập đến cách lựa chọn, sử dụng và xử lý sản phẩm, dịch vụ sao cho đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng giảm tác động tiêu cực đến môi trường và xã hội. Người tiêu dùng có thể góp phần vào quá trình này thông qua lựa chọn sản phẩm có thông tin minh bạch, sử dụng hợp lý, kéo dài vòng đời sản phẩm và hạn chế chất thải.
Hai yếu tố này có mối liên hệ chặt chẽ trong cùng một chuỗi giá trị. Nhu cầu của người tiêu dùng tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới sản phẩm và quy trình, trong khi các sản phẩm, thông tin và dịch vụ phù hợp lại tạo điều kiện để hình thành thói quen tiêu dùng bền vững. Đây cũng là nội dung trọng tâm của Mục tiêu Phát triển bền vững số 12 (SDG 12) về bảo đảm các mô hình sản xuất và tiêu dùng bền vững.
Sản xuất và tiêu dùng bền vững thúc đẩy người tiêu dùng quan tâm hơn đến nguồn gốc, chất lượng và tác động môi trường của sản phẩm
>> Tìm hiểu thêm:
- Nông nghiệp xanh là gì? Bản chất, đặc điểm của mô hình nông nghiệp xanh
- Công nghệ Biogas là gì? Ứng dụng của Biogas trong xử lý chất thải chăn nuôi
- Biến đổi khí hậu là gì? Nguyên nhân, thực trạng và giải pháp ứng phó
2. Tại sao sản xuất và tiêu dùng bền vững trở thành xu hướng của nền kinh tế xanh?
Sản xuất và tiêu dùng bền vững ngày càng được quan tâm khi sức khỏe, chất lượng sản phẩm và tác động đến môi trường trở thành những tiêu chí quan trọng trong lựa chọn của người tiêu dùng. Tại Việt Nam, xu hướng sử dụng sản phẩm xanh đang gia tăng, tạo động lực để doanh nghiệp thay đổi sản phẩm, công nghệ và phương thức sản xuất theo hướng tiết kiệm tài nguyên, giảm chất thải và thân thiện hơn với môi trường.
Người tiêu dùng hiện không chỉ quan tâm đến giá cả mà còn chú ý đến nguồn gốc, quy trình sản xuất và mức độ phù hợp với các tiêu chí môi trường. Sự thay đổi trong hành vi mua sắm tạo sức ép thị trường, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư vào công nghệ, cải tiến quy trình và minh bạch thông tin sản phẩm. Đây cũng là cơ sở để các sản phẩm xanh và mô hình kinh doanh hướng tới phát triển bền vững ngày càng được mở rộng.
Ở góc độ rộng hơn, sản xuất và tiêu dùng bền vững tạo ra lợi ích đồng thời cho kinh tế, xã hội và môi trường. Sử dụng hợp lý đất, nước, năng lượng và nguyên liệu giúp giảm áp lực lên tài nguyên, trong khi các phương thức sản xuất phù hợp có thể góp phần duy trì nguồn cung lương thực và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. FAO và UNEP đều nhấn mạnh sự cần thiết của việc xây dựng hệ thống sản xuất – tiêu dùng đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm suy giảm nguồn lực cho các thế hệ sau.
Vì vậy, xu hướng này không chỉ bắt nguồn từ thay đổi trong nhu cầu của người mua mà còn gắn với quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Khi doanh nghiệp sử dụng công nghệ để tối ưu nguyên liệu, năng lượng và chuỗi cung ứng, còn người tiêu dùng ưu tiên những sản phẩm có trách nhiệm hơn với môi trường, thị trường sẽ từng bước hình thành động lực cho nền kinh tế xanh, trong đó hiệu quả kinh tế được gắn với trách nhiệm xã hội và bảo vệ tài nguyên.
Ứng dụng công nghệ trong sản xuất tại C.P. Việt Nam góp phần tối ưu tài nguyên, nâng cao hiệu quả vận hành và hỗ trợ thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững
>> Tham khảo thêm:
- Xu hướng chăn nuôi hiện nay: Chuyển dịch hướng tới mô hình nông nghiệp bền vững
- Tìm hiểu 5 mô hình nông nghiệp hiện đại phát triển bền vững
- Nông nghiệp công nghệ cao ở Việt Nam: Thực trạng và xu hướng phát triển
3. Các giải pháp phát triển sản xuất và tiêu dùng bền vững
Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Mỗi chủ thể có vai trò riêng trong xây dựng chính sách, cải tiến phương thức sản xuất và thay đổi hành vi tiêu dùng, từ đó hình thành chuỗi giá trị sử dụng tài nguyên hiệu quả và giảm tác động đến môi trường.
- Về phía Nhà nước: Hoàn thiện hệ thống chính sách, tiêu chuẩn và quy định về môi trường; xây dựng cơ chế khuyến khích doanh nghiệp đổi mới công nghệ, sử dụng năng lượng hiệu quả và phát triển kinh tế tuần hoàn. Đồng thời, tăng cường truyền thông và giáo dục để nâng cao nhận thức về sản xuất, tiêu dùng xanh trong cộng đồng.
- Về phía doanh nghiệp: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để quản lý và tối ưu quy trình sản xuất, giảm tiêu hao nguyên liệu và năng lượng. Doanh nghiệp cũng cần phát triển mô hình kinh tế tuần hoàn, tăng sử dụng năng lượng tái tạo, giảm chất thải và xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng kiểm soát, truy xuất rõ ràng.
- Về phía người tiêu dùng: Ưu tiên sản phẩm có nguồn gốc minh bạch, đáp ứng yêu cầu về an toàn và có trách nhiệm với môi trường. Hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, tăng tái sử dụng bao bì, tiết kiệm tài nguyên và thực hiện phân loại rác tại nguồn để giảm lượng chất thải phát sinh.
Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng cùng thúc đẩy sản xuất xanh, tiêu dùng có trách nhiệm
>> Tìm hiểu thêm:
- Công nghệ vi sinh vật trong nông nghiệp và các ứng dụng
- Các công nghệ chăn nuôi hiện đại được ứng dụng tại Việt Nam
- Top các mô hình chăn nuôi hiệu quả hiện nay
4. Hoạt động thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững tại C.P. Việt Nam
C.P. Việt Nam gắn định hướng phát triển bền vững với hoạt động sản xuất trong chuỗi tích hợp Feed - Farm - Food, đồng thời triển khai các giải pháp về năng lượng, kinh tế tuần hoàn, bao bì và bảo vệ môi trường. Những hoạt động này tập trung vào việc sử dụng hiệu quả nguồn lực, giảm tác động môi trường và nâng cao tính minh bạch của chuỗi sản xuất.
- Định hướng phát triển bền vững: Triết lý “Ba lợi ích hướng đến sự phát triển bền vững” lấy lợi ích của đất nước và người dân làm trọng tâm. Cùng với đó, định hướng Sustainovation kết hợp đổi mới sáng tạo với phát triển bền vững, tạo cơ sở cho các sáng kiến trong sản xuất và môi trường.
- Chuyển đổi năng lượng và giảm phát thải: C.P. Việt Nam chuyển từ nhiên liệu hóa thạch sang các nguồn năng lượng như sinh khối, điện mặt trời và khí sinh học, qua đó giảm phụ thuộc vào nhiên liệu truyền thống và hỗ trợ mục tiêu Net Zero 2050.
- Xây dựng chuỗi giá trị an toàn, minh bạch: Mô hình tích hợp Feed - Farm - Food kết nối từ thức ăn chăn nuôi, trang trại đến chế biến thực phẩm. Chuỗi giá trị được quản lý theo các tiêu chuẩn chất lượng, kết hợp truy xuất nguồn gốc để hỗ trợ kiểm soát nguyên liệu, sản phẩm và quá trình sản xuất.
- Giảm bao bì và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn: C.P. Việt Nam triển khai các giải pháp giảm thiểu vật liệu bao bì, tối ưu kích thước và khối lượng, đồng thời nghiên cứu sử dụng vật liệu phù hợp hơn với mục tiêu tuần hoàn. Trong lĩnh vực thức ăn chăn nuôi, hình thức vận chuyển dạng rời bằng xe bồn và silo cũng được áp dụng để giảm bao bì nhựa phát sinh.
- Đồng hành cùng cộng đồng và phục hồi hệ sinh thái: Chương trình “C.P. Việt Nam - Hành trình vì Việt Nam xanh” đã trồng hơn 1,52 triệu cây xanh trong giai đoạn 2021–2025 trên diện tích hơn 350 ha. Giai đoạn 2026–2030, chương trình tiếp tục đặt mục tiêu trồng thêm 1,5 triệu cây xanh tại nhiều địa phương.
C.P. Việt Nam triển khai các giải pháp bao bì tuần hoàn, giảm sử dụng nhựa và thúc đẩy tái chế trong chuỗi Feed - Farm - Food
Các hoạt động của C.P. Việt Nam cho thấy sản xuất bền vững được triển khai từ quản lý chuỗi giá trị, sử dụng năng lượng đến bao bì và phục hồi môi trường. Cách tiếp cận này góp phần gắn hiệu quả sản xuất với sử dụng tài nguyên có trách nhiệm và mục tiêu phát triển dài hạn.
>> Tìm hiểu thêm:
- C.P. Việt Nam giới thiệu chuỗi giá trị chăn nuôi bền vững
- C.P. Việt Nam – Hành trình kiến tạo tương lai nông nghiệp bền vững từ trái tim đến toàn cầu
- C.P. Việt Nam áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn vì một hành trình phát triển bền vững
Sản xuất và tiêu dùng bền vững đang trở thành một trong những định hướng phát triển quan trọng trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh. Sự thay đổi trong nhận thức và hành vi của người tiêu dùng đang thúc đẩy doanh nghiệp cải tiến sản phẩm, ứng dụng công nghệ, tiết kiệm tài nguyên và giảm chất thải. Đồng thời, các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước tạo thêm điều kiện để những mô hình sản xuất và tiêu dùng có trách nhiệm được mở rộng.
Xu hướng này không chỉ góp phần bảo vệ môi trường mà còn hướng đến sử dụng hiệu quả nguồn lực, nâng cao giá trị sản phẩm và đáp ứng tốt hơn nhu cầu về sức khỏe, chất lượng của xã hội. Đây là nền tảng cần thiết để hình thành một mô hình tăng trưởng cân bằng hơn giữa kinh tế, con người và môi trường, hướng tới giá trị lâu dài cho các thế hệ hiện tại và tương lai.
>> Có thể bạn quan tâm:
“Tại C.P. Việt Nam, chúng tôi tin rằng mỗi bước tiến trong kinh doanh phải luôn đi đôi với sự bền vững của hệ sinh thái. Với cam kết hướng tới mục tiêu Net Zero vào năm 2050, C.P. Việt Nam không ngừng hiện thực hóa trách nhiệm qua mô hình Kinh tế tuần hoàn và chuỗi giá trị tích hợp Feed - Farm - Food bền vững.
Chúng tôi nỗ lực tối ưu hóa năng lượng tái tạo, xử lý phế phẩm thành nguồn tài nguyên và kiên trì với dự án “C.P. Việt Nam - Hành trình vì Việt Nam xanh” được triển khai từ 2021, hướng tới mục tiêu trồng 3 triệu cây xanh trong 10 năm để trung hòa carbon.
Cùng C.P. Việt Nam chung tay vì một hành tinh xanh, nơi mỗi bữa ăn ngon không chỉ mang đến giá trị dinh dưỡng mà còn góp phần gìn giữ môi trường cho các thế hệ tương lai.”
Nguồn: Định hướng phát triển bền vững và Dự án bền vững | C.P. Việt Nam
Tài liệu tham khảo:
[1] Sustainable consumption and production policies | UNEP - UN Environment Programme.
[2] Sustainable consumption and production. United Nations Sustainable Development.
https://www.un.org/sustainabledevelopment/sustainable-consumption-production/
[3] Thúc đẩy sản xuất và tiêu dùng bền vững - Động lực cho phát triển kinh tế xanh. Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.
[4] Người tiêu dùng có xu hướng gia tăng sử dụng sản phẩm xanh và tiêu dùng xanh. Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.
[5] Người tiêu dùng chú trọng yếu tố bền vững, doanh nghiệp chuyển đổi mô hình kinh doanh. Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.
[6] Người tiêu dùng ngày càng ưa chuộng các sản phẩm ứng dụng khoa học công nghệ đạt tiêu chuẩn, thân thiện môi trường. Cổng thông tin điện tử Bộ Công Thương.
[7] Quyết định số 1658/QĐ-TTg, Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2021/10/1658.signed.pdf
[8] Quyết định số 889/QĐ-TTg, Chương trình hành động quốc gia về sản xuất và tiêu dùng bền vững giai đoạn 2021–2030.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2020/06/889.signed.pdf
[9] Green Economy | UNEP - UN Environment Programme.
[10] Sustainable food systems Concept and framework. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
[11] UNEP Zero Waste 101. UNEP - UN Environment Programme.
https://www.unep.org/interactives/zero-waste-101/
[12] Quyết định số 687/QĐ-TTg, Phê duyệt Đề án Phát triển kinh tế tuần hoàn ở Việt Nam.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2022/06/687-ttg.signed.pdf
[13] Luật Bảo vệ môi trường số 72/2020/QH14.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2021/02/72.signed.pdf
[14] Quyết định số 100/QĐ-TTg, Phê duyệt Đề án triển khai, áp dụng và quản lý hệ thống truy xuất nguồn gốc.
https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2019/01/100.signed.pdf
